[ آيه ] ، بين من و بنده‌ام است و او مىتواند هر گونه درخواست كند . هنگامى كه بگويد : « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ . صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ » ، مىفرمايد : اين ، براى بندهء من است و بنده‌ام هرچه بخواهد ، درخواست كند . » « 1 » [ 1 / 142 ] عبد بن حميد از طريق مطر ورّاق از قتاده ، دربارهء آيهء « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » نقل كرده است : « منظور [ از « الْعالَمِينَ » ] آفريدگان او مىباشد . » دربارهء « الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » گفت : « خود را ستود . » دربارهء « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » گفت : « روزى كه بين خلايق حساب‌رسى مىشود ؛ يعنى اين چنين معتقد باشيد . » دربارهء « إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ » گفت : « بر خود دلالت كرد . » « 2 » « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » ؛ « يعنى راه راست . » « صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ » ؛ « يعنى راه پيامبران . » « غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ » ؛ « همان يهود مىباشند . » « وَ لَا الضَّالِّينَ » « ؛ يعنى نصارى . » « 3 »

--> ( 1 ) . ابن كثير ، ج 1 ، ص 27 و 28 . اين حديث را علاء از پدرش و از ابو سائب ، پناهندهء بنى عبد اللَّه بن هشام ، روايت كرده است كه اين دو هم‌نشين ابو هريره بودند . ( بنگريد به : مسلم ، ج 2 ، ص 9 ) . ( 2 ) . در الدرّ ، ( ج 1 ، ص 13 ، چاپ قديمى مصر ) ، به جاى « دلّ على نفسه » ، « دلّ على أهله » آمده است . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 35 .